آنمی چیست؟

آنمی زمانی رخ می دهد که مقدار گلبول های قرمز خون که انتقال اکسیژن به اعضا و بافت های بدن را برعهده دارند، کافی نباشد. درنتیجه فرد معمولا احساس سرما کرده و علایم خستگی یا ضعف را نشان می دهد. آنمی انواع گوناگونی دارد اما شایعترین نوع آن، آنمی ناشی از فقر آهن است. با اضافه کردن آهن به رژیم غذاییتان می توانید بتدریج علایم این نوع آنمی را برطرف کنید.

آنمی چیست؟

آنمی زمانی اتفاق می افتد که تعداد گلبول های قرمز خون کافی نباشد. گلبول ها به همراه آهن و هموگلوبین حرکت می کنند. هموگلوبین، پروتئینی است که به حمل و جابجایی اکسیژن از طریق جریان خون به اعضای بدن کمک می کند. وقتی فردی دچار آنمی می شود، اصطلاحا به او "آنمیک" گفته می شود. آنمی بدین معناست که شما بیشتر از حدمعمول احساس خستگی یا سرما می کنید و یا پوست شما بی رنگ شده است. این حالت به این دلیل رخ می دهد که اعضای بدن نمی توانند اکسیژن موردنیاز را برای انجام کارهایشان دریافت کنند. برخی افراد وقتی برای اهدای خون اقدام می کنند، متوجه می شوند که سطح آهن خونشان پایین است.

انواع آنمی:

آنمی انواع مختلفی دارد که هریک از آنها باعث افت تعداد گلبول های قرمز در سیستم گردش خون می شوند. سطح گلبول های قرمز خون بدلایل زیر افت می کند:

  •     بدن نمی تواند بقدرکافی هموگلوبین بسازد (کاهش سطح هموگلوبین)
  •     بدن هموگلوبین می سازد اما هموگلوبین بدرستی کار نمی کند
  •     بدن نمی تواند بقدر کافی گلبول های قرمز خون را بسازد
  •      گلبول های قرمز خون در بدن به سرعت می شکنند

برخی از انواع آنمی که احتمالا نام آنها را شنیده اید، شامل آنمی ناشی از فقر آهن و کم خونی داسی شکل می باشد.

چقدر آنمی شایع است؟

بیش از 2 میلیارد نفر در جهان که بیش از 30 درصد کل جمعیت را بخود اختصاص داده اند، دچار آنمی هستند. آنمی در کشورهایی با کمبود منابع شایعتر است اما بیشتر افراد در کشورهای صنعتی شده نیز مبتلا به آنمی هستند. در ایالات متحده امریکا، آنمی شایعترین اختلال خونی است. تقریبا 3 میلیون امریکایی دچار این اختلال هستند.

چه کسانی بیشتر دچار آنمی می شوند؟

هرکسی می تواند دچار آنمی شود اگرچه گروه های زیر بیشتر در معرض خطر آنمی هستند:

  •     زنان: خونریزی در طول قاعدگی و زایمان می تواند منجر به آنمی شود. این حالت زمانی صدق می کند که شما دچار خونریزی شدید و سنگین یا فیبروئید باشید.
  •     کودکان 1 تا 2 ساله: بدن در طول اوج رشد نیاز به آهن بیشتری دارد.
  •     اطفال: وقتی اطفال از شیر مادر یا شیر خشک گرفته می شوند و به مصرف غذای جامد روی می آورند، ممکن است آهن کمتری بدست آورند. آهن موجود در غذای جامد براحتی در بدن جذب نمی شود.
  •     افراد بالای 65 سال: افراد بالای 65 سال به احتمال بیشتر رژیم های غذایی با منابع فقیر آهن  و بیماری های مزمن دارند.
  •     افرادی که از داروهای رقیق کننده خون استفاده می کنند: داروهای رقیق کننده خون شامل آسپیرین، کلوپیدوگرل (پلاویکس)، وارفارین (کومادین)، محصولات هپارین، آپیکسابان (الیکوئیس)، بتریکسابان (بویکسا)، دابیگاتران (پراداکسا)، ادوکسابان (ساوایسا) و ریواروکسابان (زارلتو) می باشند.

what-is-anemia-graphic-new-1280x357.png

علایم آنمی:

علایم متعددی در انواع آنمی رخ می دهد که از جمله می توان به خستگی، تنفس تند و احساس سرما اشاره کرد.

سایر علایم شامل موارد زیر می باشد:

  •     سرگیجه یا ضعف
  •     سردرد
  •     زخم زبان
  •     کم رنگ شدن پوست، خشکی پوست یا کبودی پوست
  •     حرکت غیرارادی پا (سندروم پای بی قرار)
  •     بالا بودن تپش قلب

 

چگونه آنمی می تواند بر بدن تاثیر بگذارد؟

آنمی علاوه بر احساس خستگی یا سرما می تواند بر بدن اثرات دیگری داشته باشد. علایمی که نشان دهنده کمبود آهن است، شامل شکننده بودن ناخن یا ناخن قاشقی شکل و ریزش مو می باشد. آنمی با تغییر مزه و طعم غذا یا وزوز گوش همراه است.
انواع آنمی می تواند منجر به مشکلات جدی شود. افراد دچار کم خونی داسی شکل غالبا با مشکلات ریوی و قلبی مواجه هستند.
اگر دچار آنمی هستید و این اختلال خونی درمان نشده، می تواند منجر به آریتمی (بی نظمی تپش قلب)، بزرگ شدن قلب یا نارسایی قلبی شود. همچنین آنمی می تواند شما را در معرض ابتلا به عفونت ها و افسردگی قرار دهد.
احتمالا شنیده اید که فقر آهن با جویدن یخ ارتباط دارد. جویدن یخ علامت pica است که اختلالی است که شامل خوردن چیزهایی است که قابل خوردن نیستند مثل گچ. بنابراین pica نشانه فقر آهن است که غالبا در کودکان دچار آنمی دیده می شود.

 

چگونه آنمی بر کودکان تاثیر می گذارد؟

  کافی بودن مقدار آهن و سایر موادمغذی در رژیم غذایی کودکان برای پیشگیری از آنمی و مشکلات مربوط به عدم توجه، تاخیر در رشد مهارت های حرکتی و مشکلات مربوط به یادگیری اهمیت ویژه ای دارد. در کودکان با سنین بالاتر، لازم است به علایم آنمی در طول اوج رشد و سیکل های قاعدگی توجه بیشتری نمایید.
 

چگونه آنمی بر بزرگسالان و سالمندان تاثیر می گذارد؟

آنمی بر بزرگسالان و سالمندان تاثیر زیادی گذاشته و باعث گیجی یا افسردگی می شود. ضعف و بی حالی ممکن است روند هوشیاری و بیداری فرد را سخت تر کند. اگر آنمی درمان نشود، می تواند عمر سالمند را کوتاه کند.
 

آیا آنمی می تواند بر وزن نیز تاثیر بگذارد؟

داشتن آهن کافی می تواند یک فاکتور در مسئله وزن باشد. مطالعات نشان دادند که افراد با اضافه وزن ممکن است کاهش وزن مرتبط با کمبود آهن داشته باشند. کاهش وزن های خود به خودی می تواند مرتبط بیماریی مثل سرطان باشند. افرادی که سابقه جراحی کاهش وزن داشته اند، ممکن است بدلیل کمبود ویتامین و موادمعدنی به آنمی دچار شوند.

 

چگونه آنمی بر بارداری تاثیر می گذارد؟

فقر آهن در طول بارداری، شانس مشکلات و عوارضی مثل زایمان زودرس را افزایش می دهد. مطالعات نشان دادند مادرانی که سطح آهن خونشان پایین بوده، هنگام تولد نوزادشان بیشتر در معرض خطر کاهش وزن و مشکلات مربوط به سطح آهن خونشان می باشند.
اگر باردار هستید، احتمال اینکه به آنمی ناشی از فقر آهن دچار شوید، وجود دارد. جنین برای کسب آهن و سایر موادمغذی وابسته به شماست. بیشتر زنان باردار با مصرف قرص آهن از آنمی پیشگیری می کنند. اما برای اینکه سطح آهن خون شما و نوزاداتان بقدر کافی باشد، باید غذاهای خوب و متعادل مثل غذاهای غنی از آهن و غذاهای حاوی ویتامین های B12 و B9 مصرف کنید. برای مصرف ویتامین ها و اضافه کردن آهن به رژیم غذایی از دستورات پزشک یا مراقبین سلامت پیروی کنید.
با فهمیدن اینکه دچار آنمی هستید، تازه کارتان شروع می شود. پیدا کردن دلیل و علت آنمی، شما را به سمت بهترین درمان هدایت می کند.
 

چه عواملی باعث آنمی می شود؟

شایعترین دلیل آنمی، پایین بودن سطح آهن در بدن است. این نوع آنمی، آنمی ناشی از فقر آهن نامیده می شود. بدن برای ساختن هموگلوبین نیاز به مقداری آهن دارد. هموگلوبین، اکسیژن را به تمامی اعضای بدن می رساند. با این حال آنمی ناشی از فقر آهن فقط یک نوع آنمی محسوب می شود و سایر آنمی ها ناشی از موارد زیر رخ می دهند:

  •     رژیم غذایی فاقد ویتامین B12 یا ناتوانی در مصرف یا جذب ویتامین B12 (کم خونی کشنده)
  •     رژیم غذایی فاقد فولیک اسید که فولات نیز نامیده می شود یا وقتی که بدن نمی تواند فولیک اسید را بدرستی استفاده کند (آنمی ناشی از کمبود فولات)
  •     اختلالات خونی توارثی (مثل کم خونی داسی شکل یا تالاسمی)
  •     بیماری هایی که باعث شکستن گلبول های قرمز خون می شوند (آنمی همولیتیک)
  •     بیماری های مزمنی که باعث می شوند بدن نتواند هورمون ها را بقدر کافی برای ایجاد گلبول های قرمز خون تولید کند. این بیماری ها شامل پرکاری تیروئید، کم کاری تیروئید، بیماری کلیوی پیشرفته، لوپوس و سایر بیماری های طولانی مدت.
  •     خونریزی مربوط به سایر بیماری ها مثل زخم ها، هموروئید یا گاستریت

 

چه عواملی باعث آنمی ناشی از فقر آهن می شود؟

آنمی ناشی از فقر آهن می تواند بدلایل زیر رخ دهد:

  •     خونریزی بدلیل از دست دادن خون زیاد (در اثر یک تصادف) یا از دست دادن خون زیاد در یک دوره طولانی. بدن بدلیل خونریزی، آهن زیادی را بیشتر از حدی که بتواند آن را از طریق موادغذایی جایگزین کند، از دست می دهد. این حالت در مورد زنانی اتفاق می افتد که دچار قاعدگی های شدید و سنگین هستند یا افرادی که دچار بیماری روده التهابی هستند.
  •     بدن، آهن را بقدر کافی از طریق رژیم غذایی بدست نمی آورد
  •     نیاز به آهن در برخی دوره ها یا بیماری ها بیشتر از حد معمول می باشد (مثل دوره بارداری یا برخی بیماری ها)

برخی از انواع آنمی های ناشی از فقر آهن با اسامی نامگذاری می شوند که این اسامی با دلیل وقوع آنمی ارتباط دارد مثل آنمی ناشی از بیماری مزمن (آنمی ناشی از التهاب) یا آنمی ناشی از خونریزی حاد.

تنظیم: زهرا محبی(کارشناس ارشد تغذیه)

افزودن دیدگاه جدید