تفسیر نتایج آزمایش خون

گاهی اوقات با انجام آزمایش خون و نمونه گیری می توان عملکرد کبد، کلیه، تیروئید و قلب، عفونت ها و بیماری های ژنتیکی و حتی سلامت عمومی فرد را مورد ارزیابی قرار داد.
بعد از نمونه گیری و تجزیه و تحلیل آن در آزمایشگاه و گرداوری نتایج، گزارشی از نتایج آزمایش خون به بیمار داده می شود. این گزارش حاوی اجزای تشکیل دهنده خون و میزان آنهاست. برای کسانی که دلایل غیرپزشکی دارند، تفسیر نتایج کمی سخت و پیچیده است.

علایم اختصاری در آزمایش خون:

تفسیر آزمایش خون

علائم اختصاری تفسیر
Cmm میلی متر مکعب، واحد شمارش گلبول ها
Fl(femoliter) کسری از یک میلیونم لیتر
g/Dl گرم به ازای دسی لیتر
IU/L واحدهای بین المللی لیتر
MEq/L معادل میلی به ازای هر لیتر
Mg/Dl میلی گرم به ازای هر دسی لیتر
Ml میلی لیتر
Mmol/L میلی مول به ازای هر لیتر
Ng/Ml نانوگرم به ازای هر لیتر

 

نتایج آزمایش خون:

 

photo_۲۰۱۷-۱۰-۲۲_۱۶-۲۵-۵۰.jpg

 

تفسیر آزمایش خون

آزمایش خون معمولا از 3 بخش تشکیل شده است: کل تعداد گلبول ها، سطح متابولیک و سطح لیپید.
هر آزمایشی نتایج متفاوتی داشته و با تحلیل های مختلفی همراه است. نتایج این 3 بخش متفاوت از یکدیگر نیست بلکه در یک ستون و تحت عنوان "test name" قرار می گیرند. زیر هر آزمایش، بخش های دیگری وجود دارد که تصویر کلی از سلامت فرد را نشان می دهد.
 

کل تعداد گلبول ها (CBC):

تفسیر آزمایش خون

CBC شامل 3 نوع گلبول است:

  • گلبول های سفید (WBC)
  • گلبول های قرمز (RBC)
  • پلاکت

با اندازه گیری حجم گلبول های خون، پزشک می تواند با استفاده از CBC سلامت عمومی فرد را مشخص کند و بیماری های لوکمی و آنمی را تشخیص دهد.

 

white-blood-cell.jpg
تفسیر آزمایش

تعداد گلبول های سفید (WBC):
تفسیر آزمایش خون

گلبول های سفید معروف به لوکوسیت یکی از اجزای اصلی سیستم ایمنی بدن است. بالا بودن تعداد گلبول های سفید می تواند نشان دهنده وجود عفونت باشد درحالیکه پایین بودن آن می تواند نشانه بیماری های مختلفی مثل اچ.آی.وی/ ایدز و لوپوس باشد.

تفاضل تعداد گلبول های سفید:
آزمایشگاه 5 جزء از گلبول های سفید خون و نسبت آنها را با یکدیگر آزمایش می کند. اگر این اجزا از حالت تعادل خارج شوند، پس این نشانه عفونت یا برخی بیماری هاست. نسبت هریک از این اجزا در افراد سالم بدین صورت می باشد:
-نوتروفیل: 40 تا 60 درصد
-لنفوسیت: 20 تا 40 درصد
-مونوسیت: 2 تا 8 درصد
-اوزینوفیل: 1 تا 4 درصد
-بازوفیل: 0.5 تا 1 درصد

تعداد گلبول های قرمز (RBC):
گلبول های قرمز، اکسیژن را به بافت های بدن می رساند و وجود آن ها برای سلامت و عملکرد بدن بسیار مهم است. با شمارش گلبول های قرمز می توان حجم این گلبول ها را در یک فرد تخمین زد و اگر نتایج بالا یا پایینتر از حد نرمال باشد، می تواند نشانه یک بیماری باشد. به هرحال با استفاده از این نوع آزمایش نمی توان دلیل بیماری ها و مشکلات را در بدن پیدا کرد بلکه باید از آزمایشات دیگری نیز استفاده نمود.
 
 

hematocrit.jpg
تفسیر آزمایش

آزمایش هماتوکریت (Hct):
هماتوکریت بخشی از خون است که از گلبول های قرمز ساخته می شود. این نوع آزمایش برای تشخیص آنمی از سایر بیماری ها بسیار مفید است.

تست هموگلوبین (Hgb):
هموگلوبین پروتئینی است که در گلبول های قرمز موجود است که اکسیژن را از ریه به سمت بافت های بدن منتقل می کند. این تست برای تشخیص آنمی بسیار مفید بوده و بیشتر پزشکان و متخصصان انجام این تست را بر تست هماتوکریت ترجیح می دهند.

تست MCV:
میانگین حجم گلبول های قرمز یا فضایی که گلبول های قرمز اشغال می کنند، با این تست اندازه گیری می شود. نتایج خارج از حد نرمال می تواند نشانه آنمی یا سندروم خستگی مزمن باشد.

تست MCH:
آزمایشگاه میانگین مقدار هموگلوبین موجود در گلبول های قرمز را آزمایش می کند. بالا بودن سطح این تست نشانه آنمی و پایین بودن سطح آن نشانه سوءتغذیه است.

تست RDW (پراکندگی گلبول های قرمز):
با استفاده از این تست می توان میزان پراکندگی گلبول های قرمز را تعیین کرد. اگر نتیجه تست خارج از حد نرمال باشد، ممکن است فرد به آنمی، سوء تغذیه یا بیماری کبد مبتلا باشد.

 

platelet.jpg
تفسیر آزمایش

تعداد پلاکت (Platelet)
پلاکت ها گلبول های کوچکی هستند که به لخته شدن یا انعقاد خون کمک می کنند. به کمک این تست می توان مقدار پلاکت موجود در خون را اندازه گیری کرد. اگر تعداد پلاکت ها زیاد باشد، نشانه آنمی، سرطان یا عفونت است اما اگر تعداد پلاکت ها کم باشد، باید از هرگونه جراحت پیشگیری کرد چرا که موجب خونریزی شدید می شود.

MPV (میانگین حجم پلاکت):
با استفاده از این تست می توان حجم پلاکت را در خون آزمایش کرد. پایین بودن حجم پلاکت می تواند موجب خونریزی شود اما بالا بودن آن، خطر حمله قلبی یا سکته را افزایش می دهد.

سطح متابولیک (CMP):
با استفاده از سطح متابولیک معروف به پانل شیمیایی می توان میزان گلوکز، تعادل الکترولیت و مایعات و همچنین عملکرد کبد و کلیه را آزمایش کرد. این تست از موارد زیر تشکیل شده است:

تست ALT (آلانین آمینوترانسفراز):
آلانین آمینوترانسفراز (ALT) آنزیمی است که بواسطه سلول های کبد تولید می شود که افزایش سطح آن نشانه نارسایی کبد است.

تست آلبومین (Albumin)
آلبومین پروتئینی است که بواسطه کبد تولید می شود و حجم آن در کبد با این تست اندازه گیری می شود. درصورتی که نتیجه این تست غیرعادی باشد، نشان دهنده مشکلات کلیوی و کبدی است.

تست پروتئین (total protein)
آزمایشگاه نسبت دو نوع پروتئین یعنی آلبومین و گلوبولین را آزمایش می کند. پایین بودن سطح پروتئین نشان دهنده بیماری های کبدی و کلیوی و سوءتغذیه است درحالیکه بالا بودن آن نشانه التهاب، عفونت یا بیماری مغز استخوان است.

تست آلکالین فسفاتاز (Alkaline phosphatase)
آلکالین فسفاتاز آنزیمی است که در سلول های استخوان و کبد تولید می شود. نتایج غیرعادی آن نشان دهنده نارسایی کبد و مشکلات استخوانی مثل تومور یا نرمی استخوان است.

تست آسپارتات آمینوتراسنفراز (Aspartate aminotransferase )
آسپارتات آمینوترانسفراز آنزیمی است که معمولا در گلبول های قرمز و بافت ماهیچه و نیز در قلب، پانکراس، کبد و کلیه یافت می شود. با استفاده از این تست می توان سطح این آنزیم را در بدن اندازه گیری کرد. نتیجه غیرعادی نشانه سرطان، نارسایی کبد، کلیه یا قلب است.

تست بیلی روبین (Bilirubin)
آزمایشگاه عملکرد کبد و کلیه را با این تست آزمایش می کند که این تست برای تشخیص زردی نوزاد، آنمی و بیماری های کبد مفید است.

تست نیتروژن اوره خون (BUN):
با استفاده از این تست می توان حجم نیتروژن را در خون اندازه گیری کرد. بالابودن سطح آن نشانه نارسایی کبد یا بیماری های کبدی است درحالیکه پایین بودن آن علامت سوءتغذیه یا نارسایی شدید کبد است.

تست کلسیم (calcium)
به کمک این تست می توان میزان کلسیم در خون را اندازه گیری کرد. اگر سطح آن پایین باشد، نشانه سرطان، پرکاری پاراتیروئید، سل و سایر بیماری هاست و اگر سطح آن بالا باشد، نشانه سوءتغذیه، نرمی استخوان و پرکاری تیروئید است.

تست کلراید (Chloride)
به کمک این تست می توان سطح کلراید را در بدن اندازه گیری کرد. بالا بودن سطح آن نشانه بی آبی و بیماری های کلیوی و بدکاری غده آدرنال است.

تست کرایتینین (creatinine)
کرایتینین یک مولکول شیمیایی است که برای تولید انرژی در عضلات مهم است. بالا بودن سطح آن نشانه بدکاری کلیه است.

تست قندخون ناشتا (FBS)
میزان قندخون تحت تاثیر مصرف موادغذایی یا نوشیدنی هاست. تست قندخون ناشتا بعد از حداقل 6 ساعت ناشتا انجام می شود که نتیجه غیرعادی آن نشانه دیابت است.

تست فسفر (Phosphorus)
آزمایشگاه مقدار فسفر خون را اندازه گیری می کند که بالا بودن سطح آن نشانه مشکلات کلیوی و غده پاراتیروئید، سوءتغذیه یا مصرف الکل است.

تست پتاسیم (potassium)
تست پتاسیم، ارتباط بین عصب و عضلات را مشخص کرده، عملکرد قلب را تنظیم کرده و کارکرد عضلات را حفظ می کند. مواد مدر یا داروهای ادرارآور موجب افت میزان پتاسیم می شود.

تست سدیم (sodium)
سدیم، عنصری است که به تحریک عصب و انقباض ماهیچه و تعادل میزان آب در بدن کمک می کند. نتیجه غیرعادی آن می تواند نشانه کم آبی بدن، اختلال در عملکرد غده آدرنال، کورتیکواستروئید، بیماری های کبد یا کلیه باشد.

سطح لیپید (lipid panel)
از تست لیپید برای اندازه گیری انواع تری گلیسریدها و کلسترول خون استفاده می شود.

تست کل کلسترول (total cholesterol)
به کمک این تست می توان سطح LDL (کلسترول بد) و HDL (کلسترول خوب) را اندازه گیری کرد.

تست تری گلیسرید (Triglycerides)
تری گلیسرید نوعی چربی است که در خون یافت می شود که اگر عدد آن بالا باشد، نشانه خطر ابتلا به بیماری قلبی و سایر مشکلات است.

تست کلسترول HDL:
کلسترول HDL معروف به کلسترول خوب در پیشگیری از بیماری قلبی مفید بوده و اگر عدد آن کم باشد، نشانه خطر ابتلا به امراض قلبی است.

تست کلسترول LDL:
کلسترول LDL معروف به کلسترول بد با بیماری قلبی و گرفتگی شریان ها و عروق ارتباط دارد.

تست نسبت کل کلسترول به HDL:
این تست، خطر ابتلا به بیماری قلبی را نشان می دهد که عدد آن از تقسیم کلسترول HDL بر کل کلسترول بدست می آید. اگر عدد آن بالا باشد، نشانه مشکلات و امراض قلبی است. درصورتی که نسبت به وجود علایم کلسترول بالا مشکوک هستید، این تست را انجام دهید.

نتایج آزمایشات:

تفسیر آزمایش خون

شما منتظر نتیجه آزمایش هستید اما منظور و مفهوم اصطلاحات پزشکی و یا اعداد را نمی دانید و حتی پی بردن به معنا و مفهوم اصطلاحات پزشکی و اعداد موجود در ورقه آزمایش بسیار گیج کننده است.
هزاران آزمایش وجود دارد که نتایج و معنای آنها متفاوت است اما با دانستن اصطلاحات پزشکی و علایم اختصاری می توان به نتایج آزمایش پی برد و معنای آنها را درک کرد.

نحوه تفسیر نتایج آزمایش:

تفسیر آزمایش خون

مسلما هیچکس تمایلی به انجام تست خون یا ادرار ندارد اما آزمایش ابزار مهمی است که پزشکان به دلایل زیر آن را درخواست می کنند:
-برای چک کردن کلسترول یا قندخون
-برای چک کردن گلودرد عفونی
-برای پیگیری یک بیماری یا روند درمان آن
 

چگونه از نتیجه آزمایش مطلع شویم:

تفسیر آزمایش خون

آگاهی از نتیجه آزمایش به انجام آن در آزمایشگاه نزدیک محل سکونت یا مطب بستگی دارد. گاهی اوقات نتیجه آزمایشات چندین روز یا هفته طول می کشد بخصوص اگر آزمایش خاص باشد.
شما با مراجعه به پزشک می توانید از نتایج آزمایش مطلع شوید و یا می توانید از پرسنل درمانگاه برای آگاه شدن از نتایج آزمایش کمک بگیرید (اگر نتایج آزمایش طبیعی و نرمال باشد، برخی آزمایشگاه ها برای تحویل نتایج آزمایش با بیمار تماس نمی گیرند).
 

تفسیر آزمایش

تفسیر آزمایش

معنای نتایج آزمایش:

تفسیر آزمایش خون

مثبت یا منفی: نتیجه برخی آزمایشات مثل بارداری یا ابتلا به عفونت معمولا به صورت مثبت یا منفی روی ورقه آزمایش ثبت می شود. بنابراین نتیجه مثبت لزوما به معنی خوب بودن و منفی به معنی بد بودن نیست.
-اگر بیمار دچار گلودرد شده، مثبت بودن نتیجه آزمایش بدین معناست که گلوی او عفونت و چرک دارد.
-منفی بودن تست گلودرد بدین معناست که آزمایشگاه هیچ باکتری را در نمونه پیدا نکرده و گلوی بیمار چرک یا عفونت ندارد.
گاهی اوقات نتیجه مبهم و یا ناقص است و این بدین معناست که آزمایشگاه هیچ پاسخ روشنی به نمونه گیری نداده است. اینجاست که پزشک، تکرار آزمایش یا تست دیگری را از بیمار درخواست می کند.

اعداد مرجع:
نتایج آزمایش با عدد مشخص می شود، مثل میزان کلسترول. این اعداد بخودی خود هیچ معنا و مفهومی ندارند اما از مقایسه نتیجه آزمایش با اعداد مرجع می توان به وجود سلامت یا بیماری پی برد. این اعداد در ورقه آزمایش قابل مشاهده هستند.  

آیا نتیجه آزمایش همیشه درست است؟

تفسیر آزمایش خون

درحالیکه آزمایشگاه موظف است آزمایشات را طبق استاندارد و با کیفیت و دقت بالا انجام دهد اما گاهی اوقات نتایج آزمایش می تواند اشتباه باشد، مثلا نتیجه مثبت کاذب بدین معناست که شما طبق نتایج آزمایش مبتلا به یک بیماری هستید اما در واقع این بیماری را ندارید و یا نتیجه منفی کاذب بدین معناست که شما طبق نتایج آزمایش بیمار نیستید اما در واقع مبتلا به یک بیماری هستید.
مواردی که می تواند بر نتایج آزمایش تاثیر بگذارد:

  • فعالیت بدنی شدید
  • مصرف برخی غذاها مثل آووکادو، گردو و گیاه شیرین بیان
  • آفتاب سوختگی
  • سرماخوردگی یا عفونت
  • داشتن رابطه جنسی
  • مصرف برخی داروها

بعد از انجام آزمایش می توانید به پزشک مراجعه کنید و از نتایج آزمایش و دقیق بودن آن مطلع شوید. اگر پزشک، نتایج آزمایش را اشتباه و ناقص تشخیص دهد، تکرار آزمایش یا انجام یک آزمایش دیگر را به بیمار توصیه می کند.
اگر نتایج آزمایش طبیعی و نرمال نباشد، چه کنیم؟
اگر متوجه شدید که نتیجه آزمایش خارج از حد نرمال است، جای نگرانی نیست چون همیشه غیرعادی بودن نتایج نشانه بیماری یا مشکل نیست.
در صورتی که نسبت به نتایج آزمایش نگران هستید و یا سوالی دارید، به پزشک مراجعه کنید و از نتایج آزمایش و معنای آن مطلع شوید.

برخی نکات در انجام آزمایش:

تفسیر آزمایش خون

همیشه یک کپی از نتایج آزمایشات را پیش خود نگه دارید و هنگام مراجعه به پزشکان مختلف و یا متخصص از آن استفاده کنید.
در صورتی که دارو مصرف می کنید و یا مبتلا به بیماری هستید که ممکن است بر نتایج آزمایش تاثیر بگذارد، پزشک را در جریان بگذارید تا او داروها و سابقه بیماری را در پرونده پزشکی ثبت کند.
قبل از انجام آزمایش، توصیه ها را رعایت کنید. در برخی آزمایشات باید ناشتا بودن، میزان تحرک و یا فعالیت، مصرف برخی غذاها یا داروهای خاص رعایت شود. در صورتی که توصیه ها را فراموش کردید، قبل از آزمایش به پزشک یا پرسنل آزمایشگاه اطلاع دهید چون ممکن است بر نتایج آزمایش تاثیر بگذارد.
 پزشکان باید همیشه یک آزمایشگاه را برای انجام آزمایش به بیمار توصیه کنند چون مقایسه نتایج آزمایش بین آزمایشگاه های مختلف، سخت است و ممکن است نتایج آزمایش متفاوت شود، مثلا یک آزمایشگاه ممکن است اعداد متفاوتی را برای نرمال و غیرنرمال بودن نتایج آزمایش تعریف کند.

سوالات متداول در مورد نتایج آزمایش:

تفسیر آزمایش خون

  • چرا این آزمایش را باید انجام بدهم؟
  • نتیجه این آزمایش دقیقا چه معنایی دارد؟
  • آیا این آزمایش دقیق است؟
  • چه زمانی این آزمایش را باید تکرار کنم؟
  • طبق نتایج آزمایش، آیا نیاز به درمان یا انجام تست های دیگری است؟

برای مطالعه مقالات بیشتر>>>>>>> اینجا را کلیک کنید.

افزودن دیدگاه جدید